Hiç denenmemiş bir yedek, yedek değildir. Sadece umuttur.
Verileriniz birden fazla yerde durur. Geri yüklemeyi düzenli olarak gerçekten deneriz. Bir şey ters giderse işlerin ne kadar süre duracağını önceden bilirsiniz. Hepsi konuşulmuş, denenmiş ve yazılı.
Yedekleme ve kurtarma ne demek
Yedek almak işin kolay kısmıdır. Asıl önemli olan şu: bozulan bir sunucudan, bir fidye yazılımı (ransomware) saldırısından ya da yanlışlıkla silinen bir klasörden sonra ne kadar sürede yeniden çalışacağınızı ve en kötü durumda ne kadar işi baştan yapmanız gerektiğini bilmek.
Pratikte: her sistem için ne kadar veri kaybının kabul edilebileceğini ve sistemin ne kadar hızlı geri gelmesi gerektiğini birlikte belirleriz. Değiştirilemeyen ve silinemeyen en az bir kopya saklarız. Geri yüklemeyi belli bir takvime göre deneriz. Bizden başka birinin de takip edebileceği bir kurtarma planı yazarız.
Üç kopya, iki farklı depolama, biri uzakta
Bu bir istatistik değil, yıllardır iyi bir yedeklemenin temeli olan bir kural. Böylece tek bir olay bütün kopyalarınızı aynı anda etkilemez.
Verilerinizin üç kopyası
Kullandığınız veriler ve en az iki yedek. Bir kopya kaybolursa geriye iki tane kalır.
İki farklı depolama türünde
Örneğin şirketteki bir yedekleme sunucusu ve bulutta depolama. Birindeki arıza ya da hata diğerini etkilemez.
Bir kopya binanızın dışında
Şifrelidir ve sistem izin veriyorsa kilitlidir: saklama süresi boyunca kimse onu değiştiremez ya da silemez, çalınmış yönetici yetkileriyle bile.
Kurtarma süresi, sade bir dille
Yedeklemenizin nasıl olması gerektiğini iki soru belirler. Bunları bir şey ters gitmeden önce, her sistem için birlikte yanıtlarız.
Ne kadar işi kaybetmeyi göze alabilirsiniz?
Buna RPO denir. Muhasebeniz dört saatte bir yedekleniyorsa, en kötü durumda son dört saatin işini kaybedersiniz. Bir sistem için bir gün kabul edilebilir, başka biri için edilemez.
Ne kadar süre durabilirsiniz?
Buna RTO denir: bir sistemin yeniden çalışmasına kadar geçen süre. ERP ya da kasa sisteminiz, beş yıl önceki arşivden farklı bir hız ister.
Ne konuşursak onu deneriz
Kâğıt üzerindeki bir kurtarma süresi, ancak bir testte tutturulursa bir anlamı olur. Tutmazsa düzeni değiştirir ve yeniden deneriz.
Yedekleme ve kurtarma hizmetimiz neleri kapsar
Şirketinizin çalışması için gereken her şey birden fazla kez saklanır ve kanıtlı şekilde geri yüklenebilir.
Sunucular & sanal makineler
Dosyalar & ortak klasörler
Microsoft 365
Veritabanları & programlar
Bina dışındaki kopya
Kurtarma planı
Bildirimden yeniden çalışmaya
Açılmayan bir sunucu, silinmiş bir klasör ya da şifrelenmiş bir disk. Sorun çıktığı andan itibaren kurtarma şöyle ilerler.
Hangi sistemlerin önce geri geleceği ve sizin tarafta kimin karar vereceği, kurtarma planında önceden yazılıdır. O an geldiğinde kimsenin bunu düşünmesine gerek kalmaz.
- 1Bildirim
Siz ararsınız ya da izleme sistemi alarm verir
Başarısız bir yedeklemeyi ya da çöken bir sunucuyu izleme sistemimizde görürüz. Önce siz fark ederseniz destek ekibine bildirirsiniz, çalışma saatleri dışında da acil destek hattını ararsınız.
- 2Değerlendirme
Neyin etkilendiğini ve önce neyin gerektiğini belirleriz
Hangi sistemlerin ve verilerin etkilendiğine, hangi yedeğin doğru olduğuna ve kurtarma planına göre ilk neyin geri gelmesi gerektiğine bakarız. Fidye yazılımı saldırısında, saldırıdan önceki bir kopyayı seçeriz.
- 3Geri yükleme
Tek bir dosyadan bütün bir sunucuya kadar
Silinen bir klasörü, belli bir andaki hâliyle geri getiririz. Bir sunucu çökerse, donanıma bakılırken son yedek geçici olarak sanal makine şeklinde çalışabilir.
- 4Kontrol
Her şeyin çalıştığını birlikte kontrol ederiz
İşi kapatmadan önce sizin taraftan biri geri yüklenen programı dener. Kurtarma, ancak iş gerçekten devam edebildiğinde biter.
- 5Sonrası
Kısa bir rapor ve daha iyi bir düzen
Neler oldu, neyi geri yükledik ve ne kadar sürdü. Daha hızlı ya da daha güvenli olabilecek yerlerde düzeni değiştiririz.
Sadece kurulmuş değil, denenmiş
Bir yedek, ancak ondan geri yükleme yapabiliyorsanız işe yarar. Bu yüzden geri yükleme testleri planlarız ve size raporunu veririz.
Teknik yapı
Bu bölüm IT sorumluları ve teknik kararları verenler için. Bu işlerle uğraşmıyorsanız rahatça atlayabilirsiniz.
Sistem destekliyorsa dışarıdaki kopya kilitlidir (immutable): saklama süresi boyunca kimse onu değiştiremez ya da silemez, çalınmış yönetici yetkileriyle bile. Yedekleme sistemini, normal yönetici hesaplarınızdan ayrı hesaplarla ve MFA ile yönetiriz.
E-posta kutuları, OneDrive, SharePoint siteleri ve Teams, belli bir takvime göre Microsoft hesabınızdan (tenant) ayrı duran bir depolamaya yedeklenir. Her seviyede geri yükleme yapılabilir: tek bir e-postadan ya da dosyadan bütün bir e-posta kutusuna ya da siteye kadar.
Sunucular ve sanal makineler tam kopya (image) olarak yedeklenir. Böylece tek tek dosyaları da bütün bir makineyi de geri yükleyebiliriz. Şirketteki kopya hızlı geri yükleme içindir. Dışarıdaki kopya ise yangın, hırsızlık ya da fidye yazılımından sonra kurtarma içindir.
Yedekleme işlerini her iş günü kontrol ederiz: hata var mı, ne kadar sürdü. Başarısız bir yedeklemeyle aynı gün ilgileniriz. Yeni sistemleri ve klasörleri kullanılmaya başlar başlamaz yedeklemeye ekleriz. Depolama alanını ve saklama sürelerini her ay gözden geçiririz.
Her ay rastgele birkaç dosyayı ve e-postayı geri yükleriz. Kritik bir sistemi yılda en az bir kez baştan sona geri yükleriz. Her test için yazılı bir rapor hazırlanır. Kurtarma planında geri yükleme sırası, sistemlerin birbirine bağlı olduğu noktalar ve kime ne zaman haber verileceği yazılıdır.
Üç soru, iki dakika. IT sisteminizin bugün ne durumda olduğunu hemen görürsünüz.
Bize sorulan sorular
Microsoft, hizmetin çalışır durumda kalmasıyla ilgilenir. Ama silinen öğeleri yalnızca sınırlı bir süre saklar. Bir hata ya da saldırıda dosyaların üzerine de yazılabilir. Bu yüzden Microsoft 365 için ayrı bir yedek almanızı öneririz.
Her ay rastgele birkaç dosyayı ve e-postayı geri yükleriz. Kritik bir sistemin tam geri yükleme testini yılda en az bir kez, yazılı raporla yaparız.
Evet. Önce şu an neyin yedeklendiğine ve geri yüklemenin çalışıp çalışmadığına bakarız. İyi olanı tutarız, eksik olanı tamamlarız. Bu sırada yedeksiz kaldığınız tek bir an bile olmaz.
Şirketteki kopya sizde durur. Dışarıdaki kopya şifreli olarak, sizinle birlikte seçtiğimiz bir veri merkezinde saklanır. Verilerinizin nerede durduğu ve kimin erişebildiği kurtarma planınızda yazılıdır.
Veri miktarına, sistem ve kullanıcı sayısına göre ücretlendirilen düzenli bir hizmettir. Fiyatı, kurtarma sürelerini birlikte belirledikten sonra konuşuruz, çünkü kurulumu onlar belirler.
Bugün ne kadar sürede geri dönebileceğinize bakalım.
Mevcut yedeklerinizi birlikte gözden geçiririz. Yarın geri yükleme yapmanız gerekse ne olacağını dürüstçe söyleriz.